تبلیغات
شهرسازی و برنامه ریزی منطقه ای - تاریخچه آمایش سرزمین در ایران
 
شهرسازی و برنامه ریزی منطقه ای
دوباره می سازمت وطن به خشت جان می سازمت
شنبه 25 آبان 1392 :: نویسنده : javad vesali

مرحله اول

در ایران  فكر برنامه‌ریزی آمایشی  برای اولین  بار در دهه 40 مطرح گردید. در بهمن ماه سال 1345 گزارش تحت عنوان «مسئله افزایش جمعیت شهر تهران و نكاتی پیرامون عمران كشوری» توسط مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران انتشار یافت. بعد از این گزارش سازمان برنامه و بودجه در اواخر دهه 40 با اعزام كارشناسانی به فرانسه و دعوت ا

انجام برنامه آمایش سرزمین درایران را می توان در  سه دوره مرحله بندی نمود:

ز مدیران مسئول مطالعات  برنامه ریزی در فرانسه به ایران باب مذاكراتی را در این زمینه را باز نمود. براین اساس در برنامه عمرانی چهارم ( 1351-1347 ) تحولی در نظام برنامه‌ریزی صورت گرفت به صورتی كه دو فرآیند از بالا‌ به پایین با عنوان « برنامه كلا‌ن»و از پایین به بالا‌ با عنوان «بخش» در نظام برنامه‌ریزی دخالت داده شد كه در نهایت این دو جریان با یكدیگر هم‌سو می‌شدند.در سال 1351 تركیبی از گروه كارشناسی ایران و فرانسه به فعالیتهای مشاوره در زمینه كشاورزی اشتغال داشتند و گزارش كوتاهی تحت عنوان «طرح یادداشت مربوط به بهره‌وری سرزمین یا تنسیق سرزمین» تهیه و به سازمان برنامه ارائه كرد. در این گزارش مباحث و روشهای آمایش سرزمین مطرح شده بود.به دنبال این گزارش قرارداد تهیه طرح آمایش سرزمین توسط مركز آمایش سرزمین كه در سازمان برنامه و بودجه مستقر بود با مشاور مذكور منعقد شد تا این مشاور نیز نتایج دور اول مطالعات خویش را در چند مرحله تا اوایل سال 1355 و نتایج مرحله دوم را در اردیبهشت 1356 ارائه کرد.در نهایت نتایج كاربردی مطالعات آمایش سرزمین تحت عنوان «رهنمودهای آمایش سرزمین برای تهیه برنامه عمرانی ششم» تهیه و به سازمان برنامه و بودجه ارائه شد و براساس همین نتایج، برنامه عمرانی ششم با ماهیتی آمایشی تهیه شد. 

مرحله دوم:

پس از انقلاب اسلامی و در اوایل دهه 60 بار دیگر ضرورت انجام برنامه‌ریزی آمایشی احساس گردید. از این رو در سال 1362 انجام این وظیفه مجددا براساس اهداف و آرمانهای نظام جمهوری اسلامی ایران توسط سازمان برنامه و بودجه آغاز شد و در این رابطه دفتر برنامه‌ریزی منطقه‌ای ذیل معاونت امور مناطق سازمان تشكیل و مأمور انجام این مطالعات شد، نتایج مطالعات انجام شده توسط دفتر برنامه‌ریزی منطقه‌ای در 6 مجلد در اواسط سال 1363 و گزارش نهایی مرحله اول طرح پایه تحت عنوان «خلاصه و جمع‌بندی مطالعات» كه براساس نظرات واصله از دستگاههای اجرایی، اصلاح شده بود، در سال 1364 انتشار یافت و منجر به مصوباتی از سوی دولت و شورای اقتصاد نیز شد. در ۱۳۶۸ مطالعات طرح کالبدی ملی ایران توسط وزارت مسکن و شهرسازی آغاز شد. تهیه چارچوب نظری شرح خدمات طرح جامع سرزمین یا طرح کالبدی ملی و منطقه‌ای از سوی این وزارتخانه به مهندسین مشاور داخلی واگذار شد و نتیجه مطالعات مشاور در مهرماه ۱۳۶۹ ، با عنوان طرح‌ریزی کالبدی ملی و منطقه‌ای، چارچوب نظری و شرح خدمات انتشار یافت. در سال1371 شورای‌عالی اداری ، طی مصوبه‌ای، وظیفه تهیه طرح آمایش سرزمین را به سازمان برنامه و بودجه تهیه طرح آمایش سرزمین را به سازمان برنامه و بودجه و وظیفه تهیه طرحهای کالبدی ملی ومنطقه‌ای را به وزارت   مسکن وشهرسازی واگذار نمود. در سال ۱۳۷۲ ، خط‌ مشی های ملی و منطقه‌ای آمایش سرزمین برای درج در برنامه دوم توسعه کشور، تهیه و با اصلاحاتی در جلسات خردادماه همان سال به تصویب شورای اقتصاد رسید، اما در پیوست نهایی لایحه فقط خط‌مشی های ملی آمایش سرزمین درج گردید و مباحث منطقه‌ای آن حذف شد. از سال ۱۳۷۵ ، مطالعات طرح کالبدی ملی به تصویب رسید و از سال بعد، یکبار دیگر مطالعات آمایش سرزمین در سازمان شروع شد. سپس آمایش سرزمین از اوایل سال 1377  مجددا آغاز شد. حاصل مرحله اول این مطالعات تحت عنوان «نظریه پایه توسعه ملی و دیدگاه بلندمدت آمایش سرزمین» در اردیبهشت ماه سال 1379 در جلسه هیئت محترم دولت ارائه شد. در ادامه این مطالعات منجر به تدوین ضوابط ملی آمایش سرزمین و تصویب آن در هیئت محترم وزیران و همچنین نظریه پایه توسعه استانی وراهبردهای بخش آمایش سرزمین شد.

درسال ۳۸۲ ، سیاستهای کلی برنامه چهارم مشتمل بر ۵۲ ماده ابلاغ شد که در مادة ۱۹ آن، آمایش سرزمین بود. در سال1383، ضوابط ملی آمایش سرزمین توسط هیئت وزیران تصویب شد
در
  سال۱۳۸۴ ، تشکیلات مرکز ملی آمایش سرزمین در چارچوب کادر سازمانی معاونت امور اقتصادی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی تصویب شد و این مرکز رسماً شروع به فعالیت کرد . در این‌زمینه راهنمای انجام مطالعات برنامه آمایش استان ها در سال1385 تدوین و  سمینارهای هماهنگی واشكال زدایی در استان‌های مختلف با حضور همة استان‌ها و كارشناسان مركز فوق‌الذكر برگزار گردید.درپی آن استان ها نسبت تهیه طرح پایه آمایش اقدام نمودند.  

                                                                                                                           .
مرحله سوم

دراین مرحله با توجه به ركودی كه در پیشبرد فعالیت‌های مرتبط با ‌آمایش سرزمین با انحلال مركز ملی آمایش سرزمین (سابق) رخ داده‌ بود وبا احساس نیاز مجدد به توجه به آمایش سرزمین باعث شد در برنامه پنجم توسعه توجه خاص به آمایش سرزمین گردد.در  واقع یكی از مهم‌ترین تفاوت‌های برنامه پنجم با برنامه چهارم توسعه در حوزه آمایش سرزمین، این بود كه در این برنامه جایگاه قانونی شورای آمایش سرزمین (به عنوان متولی امر آمایش) ارتقاء پیدا كرده است. براساس مفاد ماده 182 قانون برنامه پنجم وظیفه مستمر شورای آمایش سرزمین علاوه بر استقرار «نظام یكپارچه برنامه‌ریزی و مدیریت توسعه سرزمین» كه یك وظیفه مقطعی و موردی به حساب می‌آید، «تصویب» برنامه‌ها و طرح‌های توسعه سرزمینی در سطوح ملی، منطقه‌ای و استانی و «نظارت» بر اجرای آنها است.ایجاد «نظام یكپارچه برنامه‌ریزی و مدیریت توسعه سرزمین» به عنوان یكی از وظایف شورای آمایش سرزمین راهكار دیگری بود كه با هدف رفع ناهماهنگی‌های موجود بین برنامه‌ریزی آمایش سرزمین با سایر انواع برنامه‌ریزی با رویكرد سرزمینی اعم از كالبدی و غیره در برنامه پنجم مورد توجه قرار گرفته است. در پی آن در تشكیلات جدید معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی، دفتری با عنوان تلفیق برنامه، آمایش و توسعه منطقه‌ای ایجاد گردید.براین درسال 1390 شرح خدمات مرحله جدید با عنوان برنامه ریزی و سیاسگذاری  مطالعات برنامه آمایش توسط دفتر مذکور تهیه و درحال پیگیری برای اجرای این مرحله د رسطح کشور می باشند.





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

دریافت كد ساعت
----------------------------------------------------------------------------------------------------

-----------------------------------------------------------------------------------------------------